fa پراکنش جغرافیایی واژه های نخل، درخت خرما و مغ و چرایی مغ نامیده شدن درخت خرما در شماری از گویش های ایرانی تخصصي Special ادبی Literary Article <div style="text-align: justify;"><font color="#000000"><span b="" dir="RTL" lotus="" style="line-height: 107%; font-family: ">درخت خرما درختی تک لپه&rlm;ای است که در مناطق گرمسیری می&rlm;روید. سراسر نواحی جنوبی و بخش&rlm;هایی از نواحی مرکزی ایران زیستگاه طبیعی این درخت است. مردمان نواحی گرمسیری از تمامی اجزا این درخت و میوه آن استفاده می&rlm;کنند. در فارسی معیار، از واژه عربی &laquo;نخل&raquo; برای نامیدن آن استفاده می&rlm;شود. با این وجود در بسیاری از گویش&rlm;های ایرانی از واژه&rlm;های </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">moɤ</span><span b="" dir="RTL" lotus="" style="line-height: 107%; font-family: ">، </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">mog</span><span b="" dir="RTL" lotus="" style="line-height: 107%; font-family: ">، </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">mok</span><span b="" dir="RTL" lotus="" style="line-height: 107%; font-family: ">، </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">mox</span><span b="" dir="RTL" lotus="" style="line-height: 107%; font-family: ">، </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">moč</span><span b="" dir="RTL" lotus="" style="line-height: 107%; font-family: ">، </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">mo</span><span b="" dir="RTL" lotus="" style="line-height: 107%; font-family: ">، </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">xorm&acirc; d&acirc;r</span><span b="" dir="RTL" lotus="" style="line-height: 107%; font-family: "> و </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">deraxt-e xorm&acirc;</span><span b="" dir="RTL" lotus="" style="line-height: 107%; font-family: "> استفاده می&rlm;شود. این نام&rlm;ها دارای پراکنش جغرافیایی ویژه&rlm;ای است. در گویش&rlm;های استان&rlm;های جنوبی و نواحی مرکزی که محل رویش درخت خرماست، به آن </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">moɤ</span><span b="" dir="RTL" lotus="" style="line-height: 107%; font-family: ">، </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">mog</span><span b="" dir="RTL" lotus="" style="line-height: 107%; font-family: ">، </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">mok</span><span b="" dir="RTL" lotus="" style="line-height: 107%; font-family: ">، </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">mox</span><span b="" dir="RTL" lotus="" style="line-height: 107%; font-family: ">، </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">moč</span><span b="" dir="RTL" lotus="" style="line-height: 107%; font-family: "> <span lang="FA">و </span></span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">mo</span><span b="" dir="RTL" lotus="" style="line-height: 107%; font-family: "> می&rlm;گویند. در نواحی مجاور این مناطق به آن &laquo;درخت خرما&raquo; می&rlm;گویند و در گویش سایر مناطق که از نواحی رویش نخل فاصله بیشتری دارد، به آن &laquo;خرمادار&raquo; می&rlm;گویند.</span><span b="" dir="RTL" lotus="" style="line-height: 107%; font-family: "> این نامگذاری در ارتباط با اهمیت درخت خرما در زندگی مردمی است که در آن نواحی می&rlm;زیسته&rlm;اند و همچنین متاثر از تقدسی است که برای آن درخت قایل شده&rlm;اند.</span></font></div> <font color="#000000"><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">Date palm (<i>Phoenix dactylifera</i>) is a monotonous tree that grows in the tropic areas. The southern regions and some parts of central Iran is its natural habitat. Tropical people use all the components of the tree and its fruits. In standard Persian, the Arabic word &ldquo;naxl&rdquo; is used to name it. However, in many Iranian dialects the words </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">moɤ</span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">, </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">mog</span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">, </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">mok</span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">, </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">mox, moč</span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">, </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">mo</span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">, </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">xorm&acirc; d&acirc;r<span dir="RTL"> </span></span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">and </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">deraxt-e xorm&acirc;</span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times=""> are used. These names have a specific geographical distribution. In the dialects of the southern provinces and the central districts where the date palm grows, it is called </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">moɤ</span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">, </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">mog</span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">, </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">mok</span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">, </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">mox, moč</span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times=""> <span lang="EN">and </span></span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">mo</span><span dir="RTL" new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">.</span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times=""> </span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">In the adjacent areas of these areas it is called &ldquo;deraxt-e xorm&acirc;&rdquo; and in the dialect of other areas which is further away from the natural habitat of date palm, it is called &ldquo;xorm&acirc; d&acirc;r&rdquo;. This naming relates to the importance of the date palm to the lives of the people in those areas, and it is also<span dir="RTL"> </span></span><span new="" roman="" style="line-height: 107%; font-family: " times="">affected by the sanctity of the date palm.<span></span></span></font><span></span> ایران, گویش‌های ایرانی, پراکنش جغرافیایی Iran, Iranian dialects, Geographical distribution 45 61 http://rdch.ir/browse.php?a_code=A-10-96-3&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Saadat مصطفی سعادت saadat@shirazu.ac.ir 6569897713 10031947532846001484 Yes Shiraz University دانشگاه شیراز